Стресс дегеніміз не

Эссе: «Стресс және оның шығу жолдары».

Успейте воспользоваться скидками до 50% на курсы «Инфоурок»

Эссе: «Стресс және оның шығу жолдары».

Ғалымова Рада Маратқызы

Ж. Досмұхамедов атындағы педагогикалық колледжі,

«Стресс – бұл басыңызда болған жағдай емес, оны сіз қабылдауыңызда !» Шығу жолы біреу: күрес

Стресс- жалпы адам өмірінің бір бөлігін құрайды десек қателеспейміз. Адам өмірге шырылдап келген сітте де, өмірден кеткен кезде де басынан стресстік жағдайды өткізеді екен. Шығыстың ерте данасы У.Расселдің сөзін келтіргім келіп отыр: «Егер жек көрген нәрсеңмен айналыссаң, жек көруден ағзаны жоятын токсиндер бөліне бастайды, соның нәтижесінде қажып, шаршап және жалығасыз не ауырасыз. Сіз не істесеңіз де сүйсініп жасаңыз. Болмаса сүйсініп жасайтынды ғана істеңіз» деп айтқан екен.

Жалпы психологиялық терминде с тресс ұғымы (ағылшын тілінен аударғанда stress – қатты күйзелу, қысым, абыржу, мөлшерден тыс ширақтылық) – түрлі жағымсыз әсерлерге ағзаның қорғаныш жауап реакциясы ретінде пайда болған эмоциялық күйі. Ғылымға ең алғаш осы ұғымды енгізген канадалық физиолог Ганс Селье.

Бұл инновациялық сабағымды ұсына отырып, студенттерге адамның күйзеліске түсуі, стресс, оның түрлері дистресс, эустресс түрлеріне, негізгі белгілеріне, жауап беру реакцияларына, стрессор, стрестің даму кезеңдері: үрейлену, төзімділік, әлсіреу ұғымдарына талдау жасау арқылы білім қалыптастыра отырып, тапсырмаларды шешу арқылы стресспен күресу және оның алдын алу жолдарын табуға дағдыланамыз.

Ұйымдастыру бөлімінде алдымен студенттер бойындағы қысым, күйзеліс жағдайларына бейімділігін анықтау үшін Зунгенің әдістемесін жүргізіп көреді. Әдістеме 20 сұрақтан тұрады. Жауаптарды оқып сәйкесіне 1-4 аралығында санмен белгілеп, орындап болған соң нәтижені есептеу ережесін түсіндіріп, нәтижесінде берілген жауаптарын қосу арқылы, өздерінің бойындағы күйзеліс, қысым күйін анықтайды. Нәтижесінде 50 ұпайдан кем болса, күйзеліс күйі мүлдем жоқ, ал 50-59 ұпай аралығы жеңіл жағдаяттық немесе невротикалық күйзеліс күйі бар. 60-69 ұпай аралығында болса, жасырын күйзеліс, сыртқы ортаға көрсеткісі келмейді. 70 ұпайдан жоғары шынайы күйзеліс жағдайындасыз.

Оқушылардың білімдеріне сүйене отырып, жаңа материалды меңгертуді ұйымдастыру бөлімінде студенттер гипер мәтіндер арқылы сабақтың жоспарымен танысады. Сабақтың мазмұны бойынша үлестірмелі мәліметтер беріліп, студенттерді 4 топқа бөліп, (1 топ – «Стресс туралы түсінік, пайда болуы», 2 топ- «Стресс түрлері», 3 топ «Стрессор, стресс белгілері», 4 топ- «Стрестің даму кезеңдері») әр бір топқа тақырыпшалар бөлініп беріледі, жаңа материал бойынша үлестірмелі материалдар, тірек-сызбалар ұсынылады.

Жаңа тақырып бойынша тірек-сызба, үлестірмелі қосымша материалдар

Студенттер стресс жөніндегі ақпаратпен танысып, өз ойларын ортаға салып, қосымша мәліметтер алады, білімдерін толықтырады. 4 топқа жаңа тақырып бойынша түрлі фото-суреттер беріледі. Үлестірілген фото-суреттерде адамдардың күйзеліс жағдайы бейнеленген, студенттер сурет өз шеберліктерімен не себептен күйзеліске түскендігін айтады. Суретті мұқият қарап, суретті өз түсініктері бойынша мән-мағынасын ашып, түсіндіреді.

Студенттерге ұсынылған фото-суреттер

Жаңа материалды мұғалімнің көмегімен бекіту бөлімінде пресс –конференция түрінде өтеді. Пресс-конференцияға келіп түскен көптеген хаттарды, 4 топқа бөліп беріледі. Топ студенттері хаттағы жағдайды образ арқылы өз шығармашылық қабілеттерімен суреттеу қажет. Ал шақырылған психолог, невропатолог, педагог, спортшы мамандары болып жатқан жағдайларға өздерінің салалары бойынша шешу жолдарын ұсынады.

Келген хаттардың үлгілері:

1 хат: Балам үнемі жағымсыз бір ойлардың ішінде жүреді, көңіл-күйі түсіңкі, сол туралы көп ойланып жүрмін. Кейде мүлдем ұйқысы келмейді. Балама қалай көмектесерімді білмеймін? Сізден көмек болса, жауап күтемін.

2 хат: Қазіргі жасөспірімдер өздерінің бос уақыттарын компьютермен өткізеді. Сонымен қатар жай жатып, таңертең ұйқысы қанбай, ағзалары әлсіреп, шаршайды. Сіз бұның алдын алу үшін не істеуге болады?

3 хат: Мен бір құпия жанмын. Менің досым Асланға сынып жетекшіміз Асылгүл апай сабақ үлгерімін төмен неге деңгейіңді көтермейсін- деп ұрысады. Үйіне барса анасы сенің сабағының үлгерімі нашар неге көтермейсің дейді. Ал Аслан екі ортада қалып, қазіргі күйі мүлдем нашар. Мен оған қалай көмектесерімді білмей жүрмін? Сізден көмек сұраймын.

4 хат: Оқушы менде екі айдан кейін мемлекеттік тест болады. Ал мен қатты қорқамын. Байқау тестісінде менің қорыққаннан көзім бұлдырап, аяқ-қолым дірілдеп білгенімнің бәрін ұмытып, абдырап, қаламын. Маған көмек беріңізші?

Студенттер хатты мұқият оқып, образбен мамандарға көрсетеді. Пресс-конференция қонақтары психолог, невропатолог, педагог, спортшы өз мамандықтары бойынша шешу жолын хат жолдаушыға ұсыну арқылы көмектеседі.

«Менің гүл бағым» релаксациялық жаттығу. Оқытушы әуен жіберіп, студенттердің шаршағанын басу, тынығу жаттығуын жүргізеді. Студенттер әуенді тыңдап, оқытушының жай дауыс ырғағымен оқылған сөздерін құлақтарымен тыңдап, көздерін жұму арқылы елестетіп, оқытушының нұсқауымен тыныштандыру жаттығуын орындайды.

Жаңа материалды өз бетімен бекіту бөлімінде 15 сұрақтан құралған тест үлестіріліп жаңа материалды студенттер бекітеді.

Рефлексия. Сабақ барысында өздеріне «Сабақта сізге не жаңалық болды?», «Сабақта сізге не ұнады?», «Не үйрендіңіз?», «Қай жерлерін мүлдем ұқпадыңыз?» т.б. сұрақтарға жауап беру арқылы ойларын біледі.

Студенттердің сабаққа қатысуы, тапсырмаларды орындау барысындағы іс-әрекеттері және тест жауаптары бойынша бағаланады.

«Стресстің алдын алу жолдарына арналған» жаттығулар, тренингтермен танысу, жаңа материалды басқа қосымша оқулықтардан іздеп, білімін толықтыру үйге тапсырма ретінде беріледі.

Инновациялық сабақ барысындағы суреттер

Стресстік күйді жеңу үшін адам өзінің бойындағы ерік-жігерін шындап, табандылық пен ұстамдылығын, өмір тәжірибесін молайтуға машықтануы қажет. Барлығын сізге белгілі тәсілмен сүйсініп жасаңыз. Сабаққа, оқуға деген махаббат дене мен рухани күш беріп, қажу мен жалығудан құтқарады. Өзіңіздің дене және психикалық саулығыңызға назар аударыңыз.

Қолданылған әдебиеттер тізімі:

1. Тростанецкая Г.Н.Открытый урок нашей общей тревоги.- М.: «Эфлакс»,2003, 65 стр.

2. Петровский А.В. Всегда ли правы родители? Психология воспитания./ — М.:ООО «Издательство Астрель»: ООО «Издательство АСТ»: ЗАО НПП «Ермак», 2003

3. Рутман Э. М.«Надо ли убегать от стресса» М. 1988

4. Эверли Джордж С. «Стресс: природа и лечение» М. 1985

infourok.ru

Клеткалық стресс және қоршаған орта факторлары.. Стресс дегеніміз не? Стресс түрлері? Стресс түрлері? Ғалымдардың зерттеулері Ғалымдардың зерттеулері. — презентация

Презентация была опубликована 2 года назад пользователемнурик сулиев

Похожие презентации

Презентация на тему: » Клеткалық стресс және қоршаған орта факторлары.. Стресс дегеніміз не? Стресс түрлері? Стресс түрлері? Ғалымдардың зерттеулері Ғалымдардың зерттеулері.» — Транскрипт:

1 Клеткалық стресс және қоршаған орта факторлары.

2 Стресс дегеніміз не? Стресс түрлері? Стресс түрлері? Ғалымдардың зерттеулері Ғалымдардың зерттеулері Стресс тудыратын факторлар Стресс тудыратын факторлар Гиппократтың жіктеуі Гиппократтың жіктеуі Стрестен арылу түрлері Стрестен арылу түрлері Жоспары:

3 Стресс дегеніміз не?

4 Стресс найден пайда болады? Стресс үш кезеңнен тұрады: 1) үрейлену — жағымсыз тітіркендіргіш әсер еткен сәтте туатын жауаптың алғашқы кезеңі. Таңырқау іспетті сезім пайда болады;Таңырқау

5 2) төзімділік – жағымсыз тітіркендіргіш әсеріне беріліп кетпей, оған төзу реакциясы туады. Бұл кезде гипоталамус-гипофиз жүйесінің ықпалымен бүйрек үсті безінің гормондарының мөлшері қанда тез мөлшерде көбейіп ксетьді. Симпатикалық жүйке жүйесінің әсерімен жүректің соғу ырғағы жылдамданады, тыныс алу ырғағы да жиілене түседі. Бұлшық еттердің жиырылу қабілеті күшейеді; гипоталамус

6 3) әлсіреу – бейімделу қорының мүмкіндігі азайып, таусылады, сондықтан психологияда дезадаптация (бейімделудің нашарлап жойылуы) пайда болады. Стрестің көпке созылған ауры түрі адамды жүдетіп, қайғыға батырады. дезадаптация қайғыға

7 Бұл тұрғыдан алғанда, заманында Әбу Әли Ибн Синаның қойларға қойған тәжіприбесі өте қызық. Ол бір қойды қораға, басқа қойларды көретіндей етіп, жалғыз өзін қамаған. Ал екінші қойды басқа қораға қасқырдың үйшігінің жанныа орналастырған. Бірінші табынға қосылғысы келіп, маңырай берген, бірақ аллодындағы жом-шөпті жеп тұрған. Ал екінші қой қасқырды көрген сайын үркіп, қашпақ болған. Ол аллодындағы жомді пузына да алмай, жүдеп-жадан әлсіреген. Адам да сол сияқты жақсыны көрсе жақындағысы келіп, жағымды стресс туады. Ал жаманды кездестіргенде одна жанны аулақ салып, құты қашады, жағымсыз стресс туады. Міне, осы екі мысал стрестің жағымды және жағымсыз түрлерін біршама сипаттайды.

8 Стрессор типтері: 1.ҚорқынышҚорқыныш 2.АштықАштық 3.ҚызғануҚызғану 4. Ауырсыну Ауырсыну 5.Шаршау, әлсіреу Шаршау, әлсіреу 6.Изоляция Изоляция

9 Жұмыстың көптігі СТРЕССОР Стресті тудыратын әсерлерге қарай физиологиялық және психологиялық стресс деп екіге бөледі. Психологиялық стресті мәліметтік және эмоциялық стресс деп атайды. Тосыннан жағымсыз хабар естігенде мәліметтік стресс пайда болады. Адам дұрыс жауап таба алмай, қатты қиналады, не істерін білмей, абыржып қалады. Ал эмоциялық стресс қауып туғанда немсе оқыс қорыққанда, не біреуден қатты көңілі қалғанда байқалады. Мұндайда жоғарғы жүйке әрекетінде тежеулі серпілісі қанат жажды. Соның нәтижесінде іс-қимыл әрекеті немсе сөйлеген сөзі бұзылады.физиологиялық

10 Стрестің физиологиялық тетігі гипоталамус-гипофиз бүйрек үсті безі жүйесінің рефлекторлық қызметіне негізделген. Стресс кезінде қанда глюкокортикоидтар мен катехоламиндердің, серотониннің мөлшері оқыс көбейеді. серотониннің Ғылымның жаңа деректері бойынша оған қосымша соматотропин және самотомединдер де стрестің, әсіресе оның үрейлену кезеңінің өрлеуіне себеп болады. Самототропин иммундық жүйенің қызметін белсендіріп, организмнің стрессе қарсы тұру төзімділігін арттырады. соматотропин

11 Эмоциялық аурытпалықтың әсері адам организмінің дене бітімі мен мінез-құлқының ерекшеліктеріне байланысты. Бұл ерекшеліктеріне қарай адам организмінің бірнешье конституциялық түрлерін ажыратады. Солардың ішінде бүгінгі күні адамның орталық жүйке жүйесінде (миында) өтетін физиологиялық қозу мен тежелу процестерінің күшіне, олардың өзара бірімен-бірі теңгерілу және ауысу жылдамдығына қарай И.П. Павловтың жіктеуі кең тараған. Осы жіктеу бойынша жоғары жүйке жүйесі әрекеттерінің түрлері: 1-түрі күшті, ұстамды, жігерлі түрімен көрінетін адамдардың еті тірі, қиындықтарға төзімді, өмір қиыншылықтарын икемділікпен шоше білетін болады. Мұндай адамдарды Гиппократтың жіктеуі бойынша сангвиник тер деп атайды.

12 2 түрі күшті, ұстамды, салмақты түрімен сипатталтын адамдардың мінез-құлқы сабырлы, тым салмақты, байсаллоды, мінезі ауры болады. Бұндай адамдар ойына келген істі бітірмей, басқа іске кіріспейді. Олардың миында қозу мен тежелу үрдістерінің орын ауыстыруы баяу болады. бұл адамдарды Гиппократ флегматик тер деп атаған.

13 3-түрі күшті, ұстамсыз адамдар көп жағдайда аллоды- мартын байқамайтын, тіпті мама сын білмей, артық кетіп қалтын, ашушаң, күйгелек болады. бұл түр Гиппократта хоелприктер делінеді.

14 4-түрі әлсіз, қиындықтарға төзімсіз, жұрттың айтқанына көнгіш, енжар, уайымшыл адамдар. Мұндай адамдар Гиппократтың жіктеуі бойынша меланхоликтерге жатады. Осыған байланысты эмоциялық аурытпашылықтарға жоғарылығы 1 және 2-түрлеріндегі адамдар жеңіл түрде икемделсе, 3 және 4- түрлеріндегі адамдар оларға дұрыс икемделе алмайтындықтан мартынан дене мүшелерінің көптеген ауруларына ұшырайды.

15 Қазіргі өмірде страстен қашып құтылу мүмкін емс. Ауа- райының күрт ауысуы, жұмыстағы проблемалар, көліктегі ұрыс-керіс, кездесуге кешьігу, отбасындағы келеңсіздіктер… Кей адамдар мұндай стрестерге бейімделген, қандай проблеманы болмасын шыбын шаққан құрлы көрмейді. Екінші біреулер салы суға кетіп, ауруына ауру жамап жатады. Демек, бұл тек көңіл-күйге әсер сетьтін психологиялық фактор ғана емс, адам денсаулығына кейде шешьуші әсер сеть алтын медициналық проблема. Жұмыстағы проблемалар СТРЕССОР

16 Ағзадағы барлық құбылыс мидың қозуынан басталтыны белгілі. Кез-келген стресс те посылай басталады. Ол аллодымен мидың елегінен өтеді. Келесі кезекте оған эндокприндік жүйе қосылып, бүйрек үсті бездері гормондар бөле бастарды. Осымен бір мезетте вегетативті нерв жүйесі жұмысын бастарды, артеприаллоды қан қысымы көтеріледі, жүрек соғысы жиілейді, стрестегі жағдайға бейімделуге, қарсы тұруға көмектесетін көптеген өзгерістер жүзеге аса бастарды. Қатты стресс дені сау адам үшін зиянсыз түрде тез өтеді. Ал денсаулығы нашар адамдар үшін оның психофизиологиялық әсері қатты сезіледі: көңіл- күй бұзылады, ұйқы нашарлайды, эмоционаллоды қозу байқалады, жүрек қағысы және дом алу нашарлайды. Әйтсе де, бірақ уақыттан кейін бәрі де қалпына келеді.

17 Ал хроникалық, яғни созылмалы стресс ұзаққа созылған келеңсіз жағдайлар, күн сайын еңсені езетін нәрселер адам денсаулығы үшін өте зиянды. Өйткені, бұл жағдайда, ең аллодымен, артеприаллоды гипертония, бронхиаллоды астма, жүректің коронарлы аурулары, қант диабеті сияқты психосоматикалық аурулар пайда болады.Стресс бізге аллодымен ағзаның спецификалық емсм қорғаныс құралы ретінде белгілі болады. Бірақ ол ұзақ мерзімге созылған жағдайда ағзаның қорғаныс күштері әлсірей бастарды. Стресс түрлі жағдайда болады. кейде жағымды жайлардың өзі адамға қосымша стресс әкелуі мүмкін. Мысалы, екі адам кездесіп, ғашық болып, үйленсін делік. Адам өміріндегі осындай оқиғалардың өзі екі адамның бас қосуы, бір- біріне үйренуі, жаңа жағдайға бейімделуі де стрессорлық фактор болып табылады.

18 Қазіргі таңда иммунорегуляторный гендер экспессиясында әр түрлі табиғи стресс термин әсер ету арқылы белсенді зерттеулер жүргізілуде. Көрсетілгендей эксперементальды стрестердің әр түрлілігіне байланысты мРНҚ және цитокиниендердің деңгейі жоғарылауы немсе төмендеуі мүмкін. Атап өтетін сайт көптеген стресс тер фактор ретінде қарастырылады, микроорганизмдерді енгізу арқылы иммунды реттеуші модульдейтін өнім, липопасахапридтер, ұлпалардың зақымдалуы, психоэмоционды т.б. цитокинин және орексиндердегі гендер экспрессиясындағы стрестік әсерлер.

19 Стресті болдырмау үшін не істеу қажет? Біріншіден: стресс кезінде ағзадағы витаминдер қоры, әсіресе В тобы тез таусылады. Көптеген дәрігерлер күнде витамин ішуге кенес береді, дегенмен де артық ішіп қойманыз. Барлығы орнымен болғаны жөн. Екіншіден: дене жаттығулары өте пайдалы. Спорт залына барыныз, жаттығу жасаныз, биленіз, ән айтыңыз, қалада серуендерініз бассейнге. Моншаға барыңыз. Үшіншіден: психикалық және дене релаксациясы қажет. Келесі тәсілдерді көріңіз: босаңсытатын музыка тандаңыз, түнгі аспанға қаратыңыз. Және армандаңыз. Төртіншіден: үйлесімді өмір үшін жанұяның, достардың қолдауы қажет. Психологиялық тренингтерге барыңыз, жанұя салтанаттарынан қалмаңыз, жаңа қызықты адамдармен танысыңыз. Ата-аналарыңызға,ата-әжелерінізғе, баурларынызғакөніл бөліңіздер, өйткені олар сіздің махаббатыңызды, қамқорлығыңызды, меіріміңізді өте қажет сетьді емс пе?

20 Адам геномы– біздің түріміздегі барлық ДНК гендер жиынтығы, тұқым қуалайтын код. Геном – организмде барлық гендер жиынтығы; оның толық хромосомы. Эпигеном – бұл геномдағы бір гендердің қосылып екінші гендердің өшіп тұрғанын анықтайтын фактор атауы. Эпигеном – совокупность эпигенетических маркеров – так же важен для развития здорового организма, как и собственно ДНК Эпигенетика фенотип өзгерістері мен гендер экспрессясын зерттейді. Бұл көбіне сыртқы фактор әсер етуші әсерінен. Алған рет термин эпигенетика ағылшындық ұлы генетик Конрад Халл Уоддингтон (Conrad Hall Waddington) 1947 жилы ұсынды.

21 Мысалы: ATF3 атаулы ген клетканың өзін-өзі жоюшы фактор ретінде белгілі. Кеуде рагімен ауруларда осы ген иммунды клетка лорда көрінді, және ауру асқынған сайын ген активтілігі жоғарлаған. Бұл ген ауру денсаулығына ешь әсен етпеген.

24 Клеткадағы сигналлоды жолдар схемасы

25 Стресс және ферментер

26 Протеинкиназа (PI3K, PKB, SGK-1 және TOR) Ерекше белоктар, клеткааралық сигналда және өсу факторы на қатысатын (growth factors, GF), клетка тағдырын белгілейтін, ерекше клеткалық ферментер — протеинкиназ активтеу арқылы белок түзу процесс қосады.. Бұл клеткада қалыпты өсу процессін жүргізеді. Сол уақытта стресс төзімділік FOXO факторы активтілігі өшеді, транскприпциялық фактор секілді. Бұл дегеніміз клетканың қалыпты өсу кезінде қолайсыз факторлар көбейсе стресске төзімділік төмендейді, бұл клетка қартайуына алып келеді. Керісінше, киназ және фосфатаза PTEN аса экспрессиялығы осы киназ каскадың бөгейді, модельді жануарлар өмір ұзақтығы аркады. Мысалы, Шмуклер Райса группасында көрсетілгендей PI3K генін нематодада өшіргенде өмірі 10 есеге дейін ұзарған, стресс төзімділік аркады. Біраө жануар мөлшері мен метаболизм жылдамдығы төмендеді. при этом мутантным животным пприходится пожертвовать размерами тела и скоростью метаболизма. киназ — TOR тұқымдасында — барлық жануарларда клеткалық процесстертрегуляциясына, клетка өсуіне, автофагияға, трансляция, прибосом биосинтезі, стресс жауап, цитоқаңқа түзілу регуляциясына қатысады. TOR-каскад компоненттерін өшіру модельді жануар нематод пен дрозофил өмірін ұзаркады, бұл өсу программасын стресс жағдайда тіршілік сақтау программасына ауысуынан болуы мүмкін. Бірақ мутация кезінде стресс жауап сыртқы әсер етуші факторсыз қасыла береді, бұл спонтанды мутациямен көмектеседі.growth factorsпротеинкиназPTENTOR Клеткаішілік табиғи стресс. Бұл бос радикал түзілу немсе ДНК зақымданудан болатын спонтанды клеткаішілік стресс. Стресс-индукциялаушы протеинкиназа (JNK, MST-1) JNKJNK- және MST-1-тәуелді каскадтар әртүрлі формада стресске төзімділікті транскприпционды фактор FOXO және HSF-1 активтену арқылы тұрақтайды.

27 Транскприпционды факторлар, стресске төзімділікті қамтамасыз сетьді (FOXO, HSF-1) FOXO белоктар тобы әртүрлі стресске жауапта маңызды роль атқарады (мысалы, иондаушы радиация) және клетка реакцияларын тұрақтайды– метаболизм, клеткалық цикл, дифференцировка, апоптоз және қартаю. Активация инсулин/IGF-1-жолдары FOXO трансактиваторлық функция өшірілуіне алып келеді, оның цитоплазмадан ядроға өтуін тежейді. Стрессор әсерінен инсулинді жол активтесізденеді, JNK және SIRT1, индукцияланады. Нәтижесінде FOXO дифосфорлы транскприпциялы фактор ядроға ядроға көшеді, бұл клетка өсуін тоқтатады(р 27 ген транскприпциясы циклин-тәуелді киназ ингибиторы) және стресске төзімділік аркады. FOXO- регуляциялайтын гендерге супероксиддисмутаза и каталаза, аполипопротеин C-III, белков теплового шока және GADD45 рапарация гені. Қатал стресс кезінде FOXO проапоптозды ген bim активтейді. Транскприпционды фактор, HSF-1, стресс –жауапты активтейді, ол өмір ұзақтығын арттырады.FOXOбелков теплового шока GADD45HSF-1

28 Мембрананың стрессті қабылдауы Жаңа әдістер қолдану – мутагенез әдісі, мембрана өткізгіштігіне бағытталған, Және толық геном экспрессиясы анализі ДНК-микрочип арқылы абиотикалық стрессті сигналлоды қабылдайтын мембра механизмін дұрыс түсінуге мүмкіндік берді.

29 Температуралық және осмостық стресс тірі организм клеткалық мембранасына әсер сетьді. Клеткалар бұл сигналлоды мембранада орналасқан сенсорлық белоктар арқылы қабылдайды. Бұл белоктар қоршаған ортадан келген сигналлоды жүйкемен таратып, стресс жауапты гендер экспрессиясы туады. Мембрана химиялық және генетикалық өзгерістері гендер экперссиясына әсер етуі мүмкін. Мембрана физикалық жағдайы белок-ион канал және рецепторлы протеин-киназ және сенсорлы белок активтілігін реттеу мүмкін.

30 О сы кезге дейін гендер экспрессиясы ДНК-РНК гибпридизация көмегімен өлшенді. Негізінен десатураз май қышқыл гендері зерттелді.

www.myshared.ru

Эмоционалды стресс. Күйзеліс

Күйзеліс (сресс) дегеніміз — бұл күшті әсерден адамда пайда болатын зорланған көңіл күй.

Күйзеліс – бұл қоршаған ортаның жағымсыз өзгерістеріне жауап ретінде организмнің ерекшеленбеген қорғаушы реакциясы.

Күйзеліс (стресс) түрлері

  • Кәсіби күйзеліс ( жұмыста болған күйзеліс)
  • Сезім әрекетіне бой алдырған күйзеліс
  • Жарымжандық күйзеліс
  • Рухани қалып күйі күйзелісі
  • операциялық күйзеліс ( хирургиялық операцияға организмнің реакциясы )
  • Жарақаттау қызметін басынан кешіруден пайда болған күйзеліс және т.б.

Күйзеліске нелер түрткі болуы мүмкін?

  1. Физикалық түрткілер: ыстық, суық, шу, от, жол қозғалысы, зорлық – зомбылық, аурулар, жұмыс жағдайларының нашарлығы және т.б.
  2. Әлеуметтік түрткілер: қоғамдық, эконоикалық және саясаттық; отбасылық; жұмыспен, мансаптылықпен байланыстылар; жеке адамдар аралық.
  3. Отбасылық түрткілер: міндеттерді бөлу, қызғаншықтық, құндылықтар жүйесіндегі өзгешелік, аурулар (отбасындағы өлім – жітім және т.б.)

Стресстің (күйзеліс) бірнеше сатылары болады. Олар:

Бірінші (үрейлену сатысы). Мұндай кезеңде жүрек жиірек соғады , ас қорыту уақытша тойтарылады. Адам бұндай күйде ұзақ бола алмайды , өйткені шаршайды.

Екінші (қарсыласу сатысы). Ол күйзеліс жағдайының даму және жалғасуына қарай басталады. Бұл сатыда адам жағдайларға бейімделе отырып , қолайлы ережеде әрекеттенеді. Бұл саты біршама ұзаққа созылуы мүмкін.

Үшінші (әлсіреу сатысы). Әлсіреу сатысы, егер күйзеліс тым күшті немесе ұзақ болғанда басталады. Оның белгілері; сезім әрекетіне бой алдырған (үрейлену, енжарлық, кейігіштік, психикалық шаршағандық), мінез – құлықтық (жауаптылықтан және өзара қатынастан бойды аулақ салу, ойда болмайтын мінез көрсету, өзіне көңіл қоймау) және соматикалық (денсаулықтың нашарлауы, жүдеу, тым көптеп дәрі – дәрмек қолдану) салаларында басталады. Қарсыласу мүмкіншілігін жоғалту ауруларға, психологиялық жарақат алуға, әкеліп соғады.

Кейбір батыс сарапшыларының бағалаулары бойынша аурудың 70% сезім әрекетіне бой алдырған күйзелістермен байланысты болған. Еуропада жыл сайын миллиондаған адамдар күйзеліске байланысты жүрек-қантамыр жүйесінің қызметтерінің бұзылысынан өлген.

Күйзелістің екі түрі

«Жағымды» күйзеліс ұзақтайын көтеріңкі көңіл күйде болуға әкеледі, оның өзі организмге жақсы әсер етеді: иммунитет артады, аурулардың беті қайтады, адам қуаныш толысуын сезінеді, өте жақсы көрінеді және тамаша сезінеді.
«Жағымсыз» күйзеліс дағдылы қалыптан ұзақ уақытқа шығарып тастайды және денсаулығына елеулі зиян келтіреді.

Негізгі белгілері:

  1. ұмытшақтық,
  2. көтеріңкі қозғыштық,
  3. тұрақты шаршағандық,
  4. әзіл – оспақты түсіне білуден айырылу,
  5. Кенет тартылатын сигарет санының көбейуімен бірге бір мезгілде алкогольдік ішімдікке құмарту
  6. ұйқы мен асқа деген зауықтылықтың жоғалуы
  7. ақыл – естің төмендеуі
  8. Кейде, бас, арқа, асқазан тұстарында былай айтылатын «психосоматикалық» ауру дегеннің кездесуі мүмкін.
  9. Достарыңмен әлеуметтік желіде бөліс

    Автор публикации

    Медик+ админ! Сайт бойынша жауапты адам.

    Сайт бойынша іздеу

    Ең үздік материалдар

    • Рефлюкс нефропатия(5,00 тен 5)
    • Стоматологиядағы микробқа қарсы препараттар(5,00 тен 5)
    • Описторхоз(5,00 тен 5)
    • Жыныстық қатынас(5,00 тен 5)
    • Стоматологиядағы протездер(5,00 тен 5)
    • Көз жарақаттары(5,00 тен 5)
    • Жедел бүйрек жетіспеушілігі(5,00 тен 5)
    • Пилоростеноз(5,00 тен 5)
    • Бүйректің жасқа байланысты өзгерістері(5,00 тен 5)
    • Жалпы қан анализі(5,00 тен 5)

    KazMedic © 2018
    Барлық құқықтары қорғалған

    kazmedic.org